İnsanın başına gelecek olaylar, yapacağı davranışlar önceden belirlenmiş ise, kaderinde varsa, o zaman niye sorumlu olabilir.Kader insanın teşekkül ettiği andan ölünceye kadar ki hayat seyridir.Yani insanın hayatı boyunca yapacağı bütün davranışlar, başından geçen bütün olaylar, doğumu da ölümü de onun kaderini oluşturur. Bütün bunlar insan için bilinmeyen şeylerdir. İnsan bir dakika sonra bile neyle karşılaşacağını bilemez. Ancak her şeyi olmuşu da olacağı da en ince ayrıntısına kadar bilen Allah, elbette insanın da bütün hayatını bilmektedir. Ve olaylarda Allah ın bildiği şekilde cereyan etmektedir.İnsanın ne yapacağını, başına neyin geleceğini, yani kaderini Allah ın bilmesi, onların Allah'ın ilminde mevcut olması, acaba o davranışlarını yapma yönünde insan için bir horlama düşünülemez mi? Yani insan, kaderinde var olan o davranışları zorunlu olarak yapacaksa bu durumun onun seçme şansını ortadan kaldıracağını ve bu takdirde de sorumlu olamayacağını göstermez mi? Bu ve benzeri sorularla her zaman karşılaşılmaktadır.Burada sorumluluk açısından göz önünde bulundurulması gereken, insanın davranışlarını, tercihlerini, kendi iradesini kullanarak yapıp yapmadığıdır. Elbette insan gelecekte ne karar vereceğini, neyle karşılaşacağını bilmiyor. Ancak eğer gelecekte vereceği kararları kendi hür iradesiyle, iyiyi kötüyü düşünerek verebiiyorsa o zaman,verdiği bu kararlardan, yaptığı davranışlardan sorumlu demektir.Onun nasıl karar vereceğini Allah'ın önceden, biliyor olması, o karar için bir zorunluluk oluşturmaz. Örneğin üniversite sınavına giren bir öğrencinin okumak istediği bir fakülteyi tercihini değerlendirelim. Öncelikle öğrencinin bazı mesleklere karşı eğilimi olabilir. O eğilimi doğrultusunda bir fakülteyi tercih etmeyi düşünebilir... Anne babası ise, başka bir mesleği seçmesinin kendisine daha çok imkanlar sağlayacağını ve tercihini bu yönde yapmasını önerebilir. Bunun yanında, çok sevdiği bir arkadaşının, "ben Sinop ilinde ki fakülteyi tercih edeceğim. Sen de onu tercih et orada birlikte okuruz” şeklinde bir önerisiyle karşılaşabilir. Ayrıca başka önerilerde olabilir.İşte bütün bunlar karşısında,öğrenci kendince bir değerlendirmede bulunur ve ilk sıraya yazacağı bir fakülte üzerinde tercihini yaparak kararını verir. Verdiği bu kararda elbette bir takım etkiler vardır.Ancak son kararı kendisi verdiği için, bu karardan sorumlu olan da odur.Olmuş ve olacak her şeyi bilen Allah, bu öğrencinin de böyle bir karar vereceğini bilmektedir. Allah'ın bunu bilmesi, hatta öğrencinin böyle bir karar vereceğinin kayıt altına alınmış olması, öğrenci için bir zorunluluk değil, Allah'ın her şeyi bilir olma özelliğinin bir sonucudur.Dolayısı ile değerli kardeşlerim; İslama göre insan,bir figüran gibi daha önce kendisine çizilen bir rolü oynayan birisi değil, düşünme ve irade gücü olan ve bu nedenle verdiği kararlardan sorumlu bulunan bir varlıktır.
