Mirasta saklı pay

Bölgemizde genelde miras bırakanların kendi öz çocukları arasında ayrım yaparak bir kısım çocuklarını mirasından mahrum bırakmak amacına yönelik girişimlerinin ve tasarruflarının bulunduğu gözlemlenmektedir. Bu durumdan genelde kız çocukları ya da gurbette bulunan çocuklar mağdur olmaktadırlar. Miras bırakanlar, Evlenen kız çocukları için “Damada mal mı bırakayım” veya yurt dışında bulunan çocukları için “onlar zaten gurbette, köye gelmezler, burada yanımda olanlar sebeplensin” düşünceleri ile hareket ederek bir kısım çocukları lehine diğerlerinin de aleyhine olacak tasarruflarda bulunabilmektedirler.  Bu tasarruf ölmeden önce yapılan satış-hibe gibi işlemlerle olduğu gibi ölüme bağlı tasarruflarla da (vasiyetname vb.) olabilmektedir.

 

1-MİRASTA SAKLI PAY NEDİR?.

Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre; Miras bırakanın sağlığında veya vasiyetnamesinde başkasına devredilmesine izin verilmeyen mirasa esas malvarlığının bir bölümüne saklı pay denir. Bu saklı pay yasal mirasçılara tahsis edilmiştir. Mirasta saklı pay Türk Medeni Kanununun 506. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre;

 

A-ALTSOYUN SAKLI PAYI

Saklı pay, altsoy (çocuk ve torunlar) için yasal miras payının yarısıdır. Örneğin ölen baba tüm malvarlığını Kızılay’a bırakmış. Bu durumda çocuğa miras olarak hiç mal kalmayacak mı? Kanunen kalacak. Eğer baba mal varlığını Kızılay’a bağışlamamış olsaydı, mirasından çocuğuna 10.000,00 TL miras kalıyor olması halinde Altsoyun saklı payı kendisine düşen yasal mirasın yarısı olduğu için çocuğa düşen 10.000,00 TL ‘nin yarısı olan 5.000,00 TL saklı payı olduğu için bunu çocuk alabilecektir.

 

B- ANNE BABANIN SAKLI PAYI

Miras bırakanın alt soyunun ve eşinin olmaması halinde miras anne- baba arasında paylaşılacaksa onların saklı payları yasal miras paylarının dörtte biridir. Örneğin ölen mirasbırakan tüm malvarlığını yine Kızılay’a bırakmış olsun. Bu durum hiç olmasaydı anne-babaya kalacak miras payı 10.000,00 TL ise muris,  mirasını başkasına bırakmış olduğu için 2.500,00 TL anne- babaya kalacaktır.

 

C- EŞİN SAKLI PAYI

Sağ kalan eşin saklı payı ise mirasın altsoy(Çocuk ve torunlar) veya üstsoy (anne-baba) ile paylaşılması halinde yasal miras payının tamamı; diğer hallerde ise yasal miras payının dörtte üçüdür. Örneğin ölen tüm malvarlığını yine Kızılay’a bırakmış olsun. Normal şartlar altında da kalacak miras payı 10.000,00 TL olsun. Eğer sağ kalan altsoy veya üstsoy varsa saklı payın tamamını yani 10.000,00 TL alacaktır. Eğer sağ kalan altsoy veya üstsoy yok ise dörtte üçünü yani 7.500,00 TL.nı saklı payı olduğu için  alacaktır.

Miras bırakan, saklı pay sahibi mirasçılar yoksa mirasında dilediği gibi tasarrufta bulunabilir. Miras bırakan yapacağı tasarruflarda yukarıdaki oranları gözetmek zorundadır. Bu oranlar ihlal edildiğinde ilgili mirasçı tenkis davasıyla saklı payını isteyebilir. Çocuğu evlatlıktan reddetme, mirastan mahrum bırakma gibi yaptırımlar Türk hukukunda yoktur. Mirasta saklı pay, miras bırakanın tasarrufu dışında kalan kısımdır. Miras bırakan, kural olarak malı üzerinde dilediği gibi tasarruf edebilir. Malvarlığını dilediği kişiye bırakabilir, vakıf kurabilir. Ancak vasiyetname ile bu yapılırken mirasçıların saklı paylarına dokunulmamalıdır Vasiyetname ne şekilde olursa olsun mirasçıların miras üzerinde hakkı vardır. Buna ‘saklı pay’ denir.

 

D-SAKLI PAY İÇİN DAVA AÇILMASI GEREKİYOR

Saklı pay, mirasın paylaşılması sırasında kendiliğinden dikkate alınmaz. Saklı paya sahip mirasçıların, saklı paylarının ihlali halinde dava açmaları gerekiyor. Bu davaya 'tenkis davası' denilmektedir. Tenkis davasının mirasbırakanın sağlığında açılması mümkün değildir. Bu dava ancak mirasbırakanın ölümü üzerine, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde açılabilir.

Mutlu ve sağlıklı günler diliyorum.

"Allah, hak ve adaletle idare edenleri sever." Kur'an-ı Kerim.