Ölen kişiyi Allah (C.C) bildiği halde niçin cemaate "Nasıl bir kişidir?" diye soruluyor

Her insanın ilişkide bulunduğu kişiler üzerinde bıraktığı bir etki vardır. Bu etki onun kişilik ve karakter özellikleriyle, inancıyla çok yakından ilişkilidir. Çevresindeki kişilerin o kişi hakkındaki ortak hükümleri, onun dürüstlük, güvenirlilik, yiğitlik, adaletlilik, şeref ve haysiyetine düşkünlük, cömertlik, yardım severlik gibi daha çok dini ve ahlaki özelliklerine göre oluşur.

İnsanlar birbirlerini genelde bu dini ve ahlaki özelliklerine göre değerlendirir ve birbirleri hakkında iyi-kötü şahsiyetli-şahsiyetsiz, karakterli-karaktersiz gibi ortak yargılara varırlar. Yani iyi insan, karakterli ya da şahsiyetli insan denildiği zaman genellikle dürüst, namuslu özü sözü bir, şeref ve haysiyetine düşkün, iyilik sever kimseler akla gelir. Kötü insan için ise hilekar ve aldatıcıdır. Menfeati veya korkusu yüzünden her defasında başka türlü davranışlar gösterir. Haksızlık yapmaktan vicdanı rahatsızlık duymaz.

İşte cenaze namazlarında cemaatten sorulduğunda, ölen kişiyle ilgili samimiyetle, ”İyi insandı” şeklinde hüküm veriliyorsa, o kişi gerçekten Allah katında da iyidir. İslamın istediği davranışları önemli oranda yerine getirmiştir denilebilir. Ayrıca Allah'a samimiyetle inanmış, elbette hata ve eksiklikleri olan, ancak mümkün mertebe Allah'ın emirlerine uygun davranışlarda bulunmaya çalışan bir cemaatin bir kişi hakkındaki "iyi" ya da "kötü" yönde şahitlikte bulunması, Allah'ın o kişiyi bağışlayıp bağışlamamasında etkili bir faktör olacaktır.

Peygamberimiz (S.A.S), bir cenazenin getirildiği sırada, oradaki cemaatin, onu iyi olarak anması üzerine, "vacip oldu" diye buyuruyor. Sonra başka bir cenaze daha getirildiğinde, oradaki cemaat onu kötü diye anınca, yine "vacip oldu" buyuruyor. Bunun üzerine Hz. Ömer (R.A) soruyor; "Ya Rasulüllah; Bir cenaze getirildi iyi birisi olduğu söylendiği zaman vacip oldu buyurdunuz, bir cenaze daha getirildi kötü birisi olduğu söylendi buna da "vacip oldu" buyurdunuz. Neden?" Peygamberimiz (S.A.S) şöyle buyuruyor. "İyi olarak şahitlik yaptığınız kimseye cennet vacip oldu. Kötü olarak şahitlik yaptığınız kimseye de cehennem vacip oldu. Çünkü sizler yeryüzünde Allah'ın şahitlerisiniz" (Müslim, Sahih, Cenaiz 60) buyurdular.

Bunun yanında bir de, ölünce kendisiyle ilgili, cemaate böyle bir soru sorulacağını ve onların şahitliğinin ahirette mükafat ve ceza görme açısından önemli olacağını bilmesi, kişiyi daha iyi, daha yararlı davranışlarda bulunmaya itecektir. Allahüteala cümlemizi cemaatin bu iyi kişidir dediği kişilerden eylesin.